DOĞUM KONTROLÜ

Doğum Kontrolü Önemli Bir Konu

Doğum kontrolü önemli bir konu…Pek çok kişi “bugün bir şey olmaz”, “benim başıma asla gelmez” gibi düşüncelerle kendisini kandırmış olabilir, ancak olmaz olmaz… Bir kaza olabilir ve o anı geri sarmak mümkün değildir. Çok sayıda doğum kontrol yöntemi var ve mutlaka bunlardan biri sizin için uygun olacaktır. Size, yaşam tarzınıza ve partnerinize uygun yöntemi bulmak için siteyi iyice okuyun, doktorunuza danışın ve kendinizi koruyun.[1]

    BİR BAKIŞTA DOĞUM KONTROLÜ

    • Her birey için uygun bir doğum kontrol yöntemi vardır.[1]
    • Kendi yaşam tarzınıza uygun bir yöntem seçebilirsiniz.[1]
    • Sizin için ideal olan yöntemi bulmak için doktorunuza danışın.[1]

    DOĞUM KONTROLÜ NEDİR?

    Bulunan pek çok doğum kontrol yöntemi arasından sizin için ideal olanı seçebilirsiniz. Her bir yöntem etki düzeyi, ne kadar süreyle etkili olduğu, nasıl etki ettiği ve nasıl uygulandığı konularında farklılıklara sahiptir.[1]

    İki temel yöntem bulunur: Hormonal yöntemler ve bariyer yöntemleri. Hormonal yöntemlerde vücudunuza verilen hormonlar farklı etkiler gösterir; bazıları yumurta salınımını durdururken, bazıları da spermin yumurtaya ulaşmasını güçleştirir. Bariyer yöntemleri ise spermin yumurtaya yaklaşmasını engeller; spermler salınır salınmaz önlerine çıkan engelle ilerlemelerini durdururlar.[1],[3]

    Bunlara ek olarak bazı geleneksel yöntemler de bulunmaktadır, ancak doktorlar bu yöntemlerin etkilerinin düşük olduğunu saptadıkları için önerilmezler. Bu sitede ulaşabileceğiniz tüm yöntemlerle ilgili bilgi verilmesi amaçlanmıştır.[4]

    EFSANE VE GERÇEK

    • Doğum kontrol hapı kullanırsam, kilo alır mıyım?

      Doğum kontrol hapı kullanımı vücut ağırlığı üzerinde uzun süreli ve belirgin bir etki oluşturmaz. Bazı kadınlar hap kullanmaya başladıklarında ağırlıklarında su ve tuz tutulumuna bağlı ufak ve geçici bir değişiklik olduğunu fark edebilirler, ancak klinik çalışmalarda hapın beden ağırlığı üzerinde uzun süreli bir etkiye neden olduğu gösterilmemiştir.[4]

    • Doğum kontrol hapı kullanırken vücudumu dinlendirmek amacıyla ara vermeli miyim?

      Doğum kontrol hapını sorunsuz kullanabiliyorsanız, vücudu dinlendirmek için ara vermeye gerek yoktur. Hapı sadece gebe kalmak istediğinizde bırakmanız uygun olur. Gebe kalmak istemiyorsanız doğum kontrol yöntemine istediğiniz sürece devam edebilirsiniz.[1]

    • Hormon içeren doğum kontrol yöntemleri kısırlığa neden olur mu?

      Hormon içeren doğum kontrol yöntemleri kısırlığa neden olmaz. Vücudunuzun gebe kalabilecek hale gelmesi biraz zaman alabilir, ama bu süre kısadır. Sağlıklı bir kadın, hormon içeren doğum kontrol yöntemi ne olursa olsun ve ne kadar uzun süreyle kullanırsa kullansın normal doğurganlık düzeyine hızla döner.[1]

    • Ertesi gün hapı %100 etkili midir?

      Ertesi gün hapı %100 etkili değildir. Korunmasız bir ilişkiden sonra ne kadar erken alınırsa o kadar çok etki sağlar; ideal olarak en fazla 12 saat içinde alınmalıdır, 24 saatten uzun bir süre geçtikten sonra alınırsa etkisi azalmış olur. Cinsel ilişkiden önce ne kadar hazırlıklı olursanız, ertesi gün hapına o kadar az gerek duyarsınız.[1],[4]

    • Emzirirken doğum kontrol yöntemi kullanmaya gerek var mı?

      Emzirme 6 aya kadar uzayabilen bir süreyle gebeliğe karşı koruma sağlayabilir. Ancak adet görmeye başlanmaması ve bebeğin sadece anne sütüyle, gece ve gündüz, sık sık beslenmesi gereklidir. Yine de bu dönemde bile gebe kalınması imkansız değildir; bu kriterlerden herhangi biri geçerli olmadığında da gebe kalınabilir.[5],[51]

    • Henüz çocuğum yok, bana spiral takılabilir mi?

      Elbette takılabilir. Spiral veya hormonlu spiral (rahim içi araç veya rahim içi sistem) sadece gebe kalmaya çalışıyorsanız uygun değildir; bunun dışında gebeliği önlemek için spiral kullanmayı düşünenler için uygun bir doğum kontrol yöntemidir.[1]

    • Adet görürken gebe kalınabilir mi?

      Uzmanlar adet görürken de gebe kalınabileceğini söylüyor. Kadınların bir aylık süresi gebe kalma riski açısından farklı dönemlere ayrılır, ancak bir spermin kadının vücudunda yaklaşık 5-6 gün kadar canlı kalabilmesi nedeniyle, gebe kalmak istemiyorsanız her zaman korunmanız gerekir.[1],[16]

    • Uzun süreyle hap kullanmak kısırlığa sebep olur mu?

      Hapı bırakır bırakmaz gebe kalabilirsiniz; yani cevap hayır, uzun süreli hap kullanımı doğurganlığı etkilemez.[4]

    • Spiral kadın vücudunda yer değiştirerek sorun yaratabilir mi?

      Spiral ve hormonlu spiral deneyimli bir doktor tarafından takılan ve vücutta yıllarca durabilen etkili bir yöntemdir. Rahmin delinme riski çok düşüktür (1000’de 1’den az).[1]

    • Kondomu (prezervatifi) ikinci kez kullanılabilir miyim?

      Hayır, kondomlar (prezervatifler) tekrar tekrar kullanabileceğiniz eşyalar gibi değildir. Görüntüleri iyi olsa bile, kullanımla bozulan çok ince bir materyalden üretilmişlerdir ve bir kereden fazla kullanıldıklarında yırtılabilirler. Yani, her ilişkide mutlaka yeni bir kondom kullanın.[1]

    SIK SORULAN SORULAR

    Doğum kontrol hapı gibi hormonal bir yöntem kullanırken vücudumu dinlendirmek için ara vermem gerekir mi?

    Uzun süreyle doğum kontrol hapı kullananların vücudunu dinlendirmek için belirli sürelerde birkaç ay vermeleri gerektiğine ilişkin eski bir fikir var. Bu nedenle bazı kadınlar doğum kontrol haplarını haftalar ya da aylar boyunca almıyor. Oysa doğum kontrol haplarına bu şekilde ara vermenin hiçbir yararı olmadığını, aksine zararlı olabileceğini biliyoruz.[1]

    Bu şekilde aralar vermeniz doğurganlığını da olumlu etkilemez: hormon aldığınız sürenin uzunluğunun doğurganlık üzerinde bir etkisi yoktur.[1]

    Bir hapı almayı unuttum / kustum / ishal oldum. Ne yapmalıyım?

    Doğum kontrol hapını her gün aralıksız şekilde almalı mıyım?

    Bu doğum kontrol hapına göre değişir. Hapların çoğu 28 gün yani bir ay boyunca sürekli kullanılabilecek şekildedir; bu kullanım şeklinde bazı günlerde hormon içermeyen haplar alınır. Yani 24 veya 26 gün hormon içeren hap alınırken geri kalan 4 veya 2 günde hormon içermeyen hap alınır. Bu tip hapları her gün alırken, bazı hapları 21 gün süreyle alıp 7 gün ara vermeniz gereklidir.
    Hap alınmayan veya hormon içermeyen hap alınan günlerde korunmanız devam eder ve adet kanamasına benzer bir kanamanız olur.[4]

    Spiral takılırken ağrı olur mu?

    Kadınların çoğu spiral takılmasını ağrısız veya hafif ağrılı olduğunu belirtmektedir. Takılmadan önce rahim ağzına lokal anestezi uygulanabilir, yani rahim ağzı uyuşturulabilir. Bazı kadınlar spiral takıldıktan sonra ağrı ve baş dönmesi hissedebilir, ancak bu durum kısa sürede iyileşir.[1]

    Kondomların başarısızlık oranı ne kadardır?

    Kondomlar modern hormonal yöntemlere göre daha az koruma sağlar, ancak cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyucu etki gösterirler.[1]

    Kondom (prezervatif) ikinci kez kullanılabilir mi?

    Hayır, kondomların (prezervatiflerin) tekrar kullanılması önerilmez. Her ilişkide yeni bir kondom kullanılmalıdır.[1]

    Geri çekilme yönteminin etkisi ne kadardır?

    Henüz anne olmayı planlamıyorsanız bu yöntemi hiç uygulamamanızı öneririz. Erkeğin boşalmadan önce penisini geri çekmesi ve dışarı boşalması şeklinde uygulanan bu yöntem etkili doğum kontrolü sağlamaz. Doğru şekilde uygulandığı zaman bile başarı oranı %73’tür yani bu yöntemi uygulayan 100 kadından 27’si bir yıl içinde gebe kalmaktadır. Ayrıca erkeğin tam zamanında kendisini geri çekmesi her zaman mümkün olmamaktadır.

    Bu yöntemdeki tek sorun erkeğin kendisini zamanında geri çekememesi de değildir; bir çok erkekte boşalmadan önce de sperm çıkışı olabilmektedir. Üstelik sakın unutmayın: Bir yumurtanın döllenebilmesi için tek bir sperm bile yeterli olabilmektedir.[1],[4]

    Doğum kontrol hapı kullanıyorum. Ancak bu ay adet görmedim, hamile kalmış olabilir miyim?

    Haplarınızı düzenli şekilde kullanıyorsanız gebe kalmış olma olasılığınız çok düşüktür. Doğum kontrol hapı yüksek etkiye sahip bir yöntemdir. Önerilen şekilde kullandıysanız adet görmemeniz hamile olduğunuz anlamına gelmez. Rahim iç yüzeyi çok incelmiş olabilir ve kanamayla atılmayabilir. Doğum kontrol hapı kullanırken 2 ay üst üste adet görmezseniz yeni kutuya başlamadan önce doktorunuza danışmanız önerilir.[1],[4]

    Ertesi gün hapını korunmasız cinsel ilişkiden en fazla ne kadar sonra alabilirim?

    Ertesi gün hapı korunmasız bir cinsel ilişkiden sonra en fazla 72 saat (3 gün) içinde alınmalıdır. Ne kadar erken alınırsa etkisi o kadar fazla olur. Ren yüksek etkisini korunmasız cinsel ilişkiden sonraki ilk 12 saat içinde sağlar.[1],[3]

    Geri çekilme (dışarı boşalma) yönteminden sonra duş almak gebeliğe karşı ek koruma sağlar mı?

    Hayır, ancak yine de vajina dışına akan menideki spermler vücut yüzeyinde de bir süre canlı kalabildiği için bu spermlerin duşla uzaklaştırılması ve bu sayede vajinaya ulaşmalarının kötü bir fikir sayılmaz.[15]

    KONUŞMAYA ÇEKİNMEYİN

    Doktorunuzla

    Doktorunuz bu konuyu herkesten iyi bilir ve size doğru yanıtları verecektir.

    Referanslar


    1.  WHO Family Planning. A Global Handbook for Providers. 2011.
    3.  Department of Health South Africa. National Contraception Clinical Guidelines. 2012.
    4.  Demir C ve ark. Ed. İtil İM. Oral Kontrasepsiyon Kılavuzu. 2012.
    5.  NHS. Your Guide to Contraception. 2012.
    15.  Klepchukova A. How effective is the pull-out method of birth control? https://flo.health/menstrual-cycle/sex/birth-control/pull-out-method, Erişim tarihi: 20.8.2019.
    16.  Dresden D. Can you get pregnant on your period? https://www.medicalnewstoday.com/articles/324829.php, Erişim tarihi: 20.8.2019.
    51.  What are the disadvantages of using breastfeeding as birth control? https://www.plannedparenthood.org/learn/birth-control/breastfeeding/what-are-disadvantages-using-breastfeeding-birth-control, Erişim tarihi: 22.8.2019.